THÀNH VIÊN ĐĂNG NHẬP

Tên truy cập
Mật khẩu
Quên mật khẩu?

Hội chứng chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu tay

30/04/2015 21:56

Hội chứng chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu tay

Hội chứng chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu tay xảy ra khi thần kinh trụ bị đè ép hoặc kích thích. Thần kinh trụ là một trong ba dây thần kinh chính của chi trên, chạy từ vùng cổ xuống đến bàn tay và có thể bị chèn ép ở một số vị trí trên đường đi của nó. Tuỳ thuộc vào vị trí chèn ép của thần kinh trụ mà người bệnh có thể có biểu hiện tê, đau ở vùng khuỷu tay, cổ tay hoặc bàn ngón tay. Đôi khi thần kinh trụ bị chèn ép ở vùng cổ tay hoặc ở vùng cổ, nhưng vị trí chèn ép thường gặp nhất là ở sau khuỷu tay. Tình trạng thần kinh trụ bị chèn ép ở khuỷu tay được gọi là "hội chứng đường hầm thần kinh trụ".

Giải phẫu

Ở khuỷu tay, thần kinh trụ chạy ngang qua một "đường hầm" nằm dưới một mỏm xương ở phía trong khuỷu. Mỏm xương này được gọi là "mỏm trên lồi cầu trong". Tại vị trí này, thần kinh trụ nằm rất nông ngay dưới da nên khi va chạm vào đó sẽ gây ra cảm giác như điện giật. 


Đường đi của thần kinh trụ.

Ở phía dưới khuỷu tay, thần kinh trụ chạy dưới các lớp cơ phía trong cẳng tay để xuống bàn tay ở phía ngón tay út. Khi đi xuống bàn tay, thần kinh trụ sẽ chạy qua một đường hầm khác gọi là ống Guyon.

Thần kinh trụ chi phối cảm giác cho ngón tay út và một nửa ngón đeo nhẫn. Nó cũng chi phối vận động cho các cơ mô út của bàn tay giúp thực hiện các cử động tinh tế, và một vài cơ lớn ở cẳng tay giúp cho ta có thể nắm chặt đồ vật.


Thần kinh trụ chi phối cảm giác cho ngón tay út và một nửa ngón đeo nhẫn.

Nguyên nhân

Hầu hết các trường hợp chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu không tìm thấy nguyên nhân. Thần kinh trụ dễ bị chèn ép ở khuỷu tay là vì nó phải chạy qua một khu vực rất chật hẹp với rất ít mô bảo vệ. 


Thần kinh trụ chạy ở phía sau trong của khuỷu tay. 

 

Một số nguyên nhân gây chèn ép thần kinh trụ thường gặp

Có một số yếu tố có thể gây ra chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu tay.

Khi bạn gấp khuỷu tay, thần kinh trụ sẽ bị căng dãn quanh mỏm xương trên lồi cầu trong. Do điều này gây kích thích thần kinh, nên vận động gấp khuỷu trong thời gian dài hoặc lặp đi lặp lại liên tục có thể sẽ dẫn đến các triệu chứng của bệnh. Chẳng hạn, nhiều người có thói quen gấp khuỷu tay trong lúc ngủ. Điều này có thể làm cho các triệu chứng của chèn ép thần kinh trụ nặng thêm và làm cho bạn thức giấc vì tê tay.

  • Ở một số người, thần kinh trụ bị trượt từ sau ra trước khi khuỷu gấp. Theo thời gian, sự trượt thần kinh tới trước và ra sau liên tục có thể sẽ gây kích thích thần kinh.
  • Tựa trên khuỷu tay trong trong thời gian dài cũng có thể gây áp lực lên thần kinh trụ.
  • Tụ dịch ở vùng khuỷu tay cũng có thể gây chèn ép thần kinh trụ.
  • Một chấn thương trực tiếp ở phía trong khuỷ tay có thể gây ra đau, cảm giác điện giật và tê ở ngón út và ngón đeo nhẫn. 

Ngủ với khuỷu gấp có thể làm cho các triệu chứng nặng thêm.

Các yếu tố nguy cơ

Có một số yếu tố có thể làm cho bạn dễ bị "hội chứng chèn ép thần kinh trụ" hơn, bao gồm:

  • Gãy xương vùng khuỷu hoặc trật khớp khuỷu trước đây.
  • Thoái hoá khớp khuỷu.
  • Sưng nề vùng khuỷu.
  • Nang hoạt dịch vùng khuỷu.
  • Các hoạt động đòi hỏi phải gấp khuỷu trong thời gian dài hoặc lặp đi lặp lại.

Triệu chứng

Hội chứng chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu có thể gây đau dọc mặt trong khuỷu. Tuy nhiên, hầu hết các triệu chứng thường xảy ra ở bàn tay.

  • Cảm giác tê ở ngón út và ngón đeo nhẫn, đặc biệt là khi gấp khuỷu. Ở một số trường hợp, người bệnh có thể thấy khó khăn khi dạng khép các ngón tay hoặc cầm nắm đồ vật.
  • Cảm giác tê và châm chích ở ngón út và ngón đeo nhẫn là các triệu chứng thường gặp. Các triệu chứng có thể xuất hiện rồi mất đi. Các triệu chứng thường xảy ra hơn khi khuỷu gấp, chẳng hạn như khi lái xe hoặc cầm điện thoại. Một số người bệnh tỉnh giấc vào ban đêm vì tê tay.
  • Yếu cơ và khó thực hiện các động tác đòi hỏi khéo léo như đánh máy hoặc chơi đàn. Các triệu chứng này thường gặp ở các trường hợp nặng.
  • Nếu thần kinh bị chèn ép mức độ quá nặng hoặc trong thời gian dài thì có thể xảy ra teo cơ bàn tay. Một khi đã xuất hiện thì teo cơ thường sẽ không hồi phục được nữa. Vì lý do này mà bạn nên đi khám bệnh sớm, đặc biệt khi thấy có các biểu hiện nặng hoặc khi bệnh đã kéo dài trên 6 tuần.

Các phương pháp điều trị tại nhà

Có một số phương pháp điều trị bạn có thể tự thực hiện tại nhà để giúp làm giảm triệu chứng. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng gây ảnh hưởng đến công việc hàng ngày hoặc kéo dài trong vài tuần, bạn nên đi khám bệnh sớm. 

  • Tránh các hoạt động đòi hỏi phải gấp khuỷu trong thời gian dài.
  • Nếu thường xuyên sử dụng máy vi tính, bạn không nên ngồi ghế quá thấp, không nên tựa khuỷu tay lên mặt bàn hoặc tay ghế.
  • Tránh tựa trên khuỷu tay hoặc gây áp lực lên khuỷu tay, chẳng hạn như lái xe với khuỷu tay tựa trên cửa xe.
  • Giữ cho khuỷu tay thẳng khi ngủ. Có thể dùng khăn quấn quanh khuỷu để giữ cho khuỷu thẳng.

Quấn khăn quanh khuỷu có thể giúp bạn nhớ không gập khuỷu vào ban đêm.

Bác sĩ khám bệnh

Sau khi hỏi về các triệu chứng và bệnh sử của bạn, bác sĩ sẽ thăm khám khuỷu tay và bàn tay của bạn để xác định thần kinh trụ có bị chèn ép khay không và vị trí chèn ép là ở đâu. Bác sĩ có thể sẽ thực hiện một số nghiệm pháp thăm khám như sau:

  • Gõ lên vị trí thần kinh trụ tại khuỷu tay. Nếu thần kinh bị kích thích, người bệnh sẽ thấy đau tê như điện giật từ khuỷu lan xuống đến ngón út và ngón đeo nhẫn. Tuy nhiên, điều này cũng có thể xảy ra ở người bình thường.
  • Kiểm tra xem thần kinh trụ có bị trượt khỏi vị trí bình thường của nó khi bạn gấp khuỷu.
  • Vận động cột sống cổ, khớp vai, khớp khuỷu và cổ tay để xem có gây ra triệu chứng.
  • Kiểm tra cảm giác và sức cơ của bàn tay và các ngón tay.

X quang. Hầu hết các nguyên nhân gây chèn ép thần kinh trụ ở khuỷu không thể phát hiện trên X quang. Tuy nhiên, trong một số trường hợp có thể thấy hình ảnh của gai xương, thoái hoá khớp... có thể gây chèn ép thần kinh.

Đo điện cơ. Đây là xét nghiệm quan trọng giúp chẩn đoán xác định thần kinh có bị chèn ép hay không và vị trí chèn ép.

Thần kinh giống như những sợi "dây điện" giúp dẫn truyền tín hiệu qua lại giữa bộ não và các cơ bắp. Khi thần kinh bị tổn thương, dẫn truyền thần kinh sẽ bị kéo dài hơn so với bình thường. Trong qúa trình đo điện cơ, thần kinh sẽ được kích thích ở một vài vị trí, và thời gian để thần kinh có đáp ứng sẽ được ghi nhận. Nếu thời gian đáp ứng thần kinh kéo dài tại vị trí nào thì khả năng đó là nơi xảy ra chèn ép. 

 

Đo điện cơ

Điều trị

Trừ trường hợp chèn ép thần kinh đã dẫn đến teo cơ, thông thường bác sĩ sẽ áp dụng các phương pháp điều trị không phẫu thuật trước.

Điều trị không phẫu thuật

Thuốc giảm đau chống viêm không steroid. Nếu các triệu chứng của bạn chỉ mới bắt đầu gần đây, bác sĩ sẽ chỉ định dùng các thuốc gảm đau chống viêm không steroid để giúp làm giảm viêm, giảm sưng vùng quanh thần kinh.

Tiêm corticoid. Corticoid là một chất có tính chất chống viêm mạnh. Tuy nhiên, tiêm corticoid quanh thần kinh trụ ít khi được chỉ định vì nguy cơ gây tổn thương thần kinh.

Mang đai, nẹp. Bác sĩ của bạn cũng có thể sẽ chỉ định mang đai, nẹp giúp cho khuỷu tay duỗi thẳng trong khi ngủ.

Bài tập trượt thần kinh. Một số bác sĩ cho rằng các bài tập giúp trượt thần kinh trụ ở khuỷu tay và ống Guyon có thể giúp cải thiện triệu chứng. Các bài tập này cũng giúp cho khớp khuỷu và cổ tay khỏi bị cứng. 

Bài tập trượt thần kinh

Điều trị phẫu thuật

Bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật giải chèn ép thần kinh khi:

  • Các phương pháp điều trị không phẫu thuật không có hiệu quả.
  • Thần kinh trụ bị chèn ép nặng.
  • Chèn ép thần kinh gây teo cơ.

Có một số phương pháp phẫu thuật giúp giải chèn ép thần kinh trụ tại khuỷu tay

Phẫu thuật giải phóng thần kinh trụ. Trong phẫu thuật này, lớp dây chằng bao phủ quanh thần kinh trụ sẽ được cắt nới rộng để làm tăng thể tích của đường hầm trụ và giảm áp lực đè ép lên thần kinh. Sau mổ, dây chằng sẽ lành lại với lớp mô mới và rộng hơn so với ban đầu, tạo ra nhiều khoảng trống quanh thần kinh hơn. Phẫu thuật giải phóng thần kinh trụ thường hiệu quả trong trường hợp thần kinh bị chèn ép mức độ nhẹ và thần kinh chưa bị trượt ra trước khi gấp khuỷu.

Phẫu thuật chuyển thần kinh trụ ra trước. Thường được thực hiện hơn "phẫu thuật giải phóng thần kinh trụ" là "phẫu thuật chuyển thần kinh trụ ra trước", giúp chuyển thần kinh trụ từ vị trí phía sau mỏm trên lồi cầu trong sang một vị trí mới ở phía trước mỏm xương này. Thần kinh trụ có thể được chuyển nằm dưới da và mỡ, hoặc ở trong cơ hoặc ở dưới cơ. Phẫu thuật chuyển thần kinh trụ ra trước giúp tránh cho thần kinh khỏi tiếp tục bị chèn ép vào mỏm trên lồi cầu trong và bị căng giãn khi người bệnh gấp khuỷu.

Phẫu thuật cắt bỏ một phần mỏm trên lồi cầu trong. Một phương pháp phẫu thuật khác giúp giải chèn ép thần kinh trụ là cắt bỏ một phần mỏm xương trên lồi cầu trong. Cũng giống như "phẫu thuật chuyển thần kinh trụ ra trước", "phẫu thuật cắt bỏ một phần mỏm trên lồi cầu trong" cho thần kinh trụ khỏi bị chèn ép vào mỏm trên lồi cầu trong và bị căng giãn khi người bệnh gấp khuỷu.

 

Đường mổ chuyển thần kinh trụ nằm ở phía trong khuỷu tay.

Hồi phục sau mổ

Tuỳ thuộc vào từng phương pháp mổ mà bạn có thể cần phải đeo đai, nẹp bảo vệ khuỷu tay trong vài tuần. Chuyển thần kinh dưới cơ thường đòi hỏi phải mang nẹp trong thời gian dài hơn (3-6 tuần).

Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn điều trị thêm vật lý trị liệu để giúp hồi phục sức cơ và tầm vận động của khớp khuỷu. Bạn sẽ được thông báo khi nào là thời điểm thích hợp để quay trở lại với công việc hàng ngày.

Kết quả phẫu thuật

Kết quả của phẫu thuật thường là tốt. Các phương pháp pháp thuật nói trên có tỉ lệ thành công tương đương nhau đối với các trường hợp chèn ép thần kinh trụ thông thường. Đối với trường hợp thần kinh trụ bị chèn ép quá nặng hoặc đã xuất hiện teo cơ thì thần kinh có thể sẽ không hồi phục hoàn toàn và các triệu chứng có thể vẫn còn tồn tại sau phẫu thuật. Thần kinh thường hồi phục chậm, do đó cần phải mất một thời gian dài để biết được mức độ hồi phục của thần kinh sau phẫu thuật.